Đàm phán lương là kỹ năng không phải ai
cũng thành thạo. Nhà tuyển dụng thường dựa trên khung lương nội bộ, cạnh tranh
thị trường, năng lực ứng viên... để đưa ra mức chi trả.
Thiếu kỹ năng đàm phán, nhiều ứng viên
không đạt được mức lương mong muốn.
Nguyễn Đông (24 tuổi) vừa kết thúc 2
tháng thử việc tại một công ty về Công nghệ. Mức lương cứng Đông nhận được hiện
tại là 16 triệu đồng/tháng. Cậu cho biết đây là kết quả của việc đàm phán lương
và chấp nhận thử thách trong 2 tháng.
“Để có công việc hiện tại với mức lương
khá hài lòng, mình đã thất bại trong việc đàm phán lương với 3 công ty trước
đó”, Nguyễn Đông chia sẻ với Zing.
Ba lần thất bại
Giữa năm thứ 4, Đông được nhận làm việc
tại công ty đầu tiên với mức lương thấp hơn nhiều so với mong đợi. Do chưa ra
trường, lại muốn học hỏi và tích lũy kinh nghiệm, Đông chấp nhận ở lại làm việc
mà không đàm phán gì thêm.
Sau hơn một năm, cảm thấy bản thân phù
hợp với mức lương cao hơn, Đông mạnh dạn đề xuất với cấp trên. Tuy nhiên, cậu
không nhận được sự đồng ý. Lý do được đưa ra là chính sách tăng lương của công
ty là cố định, phải cân đối với bộ phận, nhân viên khác. Không thể thay đổi,
Đông quyết định nghỉ việc, tìm kiếm công việc mới.
Ở 2 công ty tiếp theo, vượt qua vòng
phỏng vấn, bước vào đàm phán lương, Đông tiếp tục nhận về thất vọng. Cả 2 công
ty đều đưa ra mức lương thấp hơn kỳ vọng, thậm chí, mức lương tại một công ty
còn thấp hơn mặt bằng chung thị trường ở vị trí đó.
Đông nhận định một phần, công ty luôn
muốn đem lợi ích về phía họ. Bên cạnh đó, do chưa thể hiện tốt năng lực bản
thân, chưa có kỹ năng đàm phán lương, cậu thất bại.
Theo ông Bùi Đoàn Chung - Founder &
CEO Nghề Nhân sự Việt Nam - về nguyên tắc, nhà tuyển dụng dựa vào khung lương
nội bộ để đưa ra mức lương cho ứng viên (một số công ty có quy định về dải
lương cho từng vị trí, cấp bậc).
Tại một số công ty, khi đưa ra mẫu ứng
tuyển, ứng viên đã điền thông tin về mức lương mong đợi ngay từ vòng này. Vòng
phỏng vấn chỉ để xác nhận lại mức lương mong đợi của ứng viên cùng các phúc
lợi, chế độ, quyền lợi khác có liên quan.
Nếu mức lương mong đợi của ứng viên vượt
quá mức lương cao nhất hoặc nằm ngoài khung lương này, nhà tuyển dụng sẽ từ
chối. Nếu chấp nhận mức lương quá cao đồng nghĩa với tính ổn định của hệ thống
lương bị phá vỡ.
Ngoài ra, mức lương phụ thuộc nhiều vào
năng lực thực tế của ứng viên và giá trị công việc tại từng công ty, doanh
nghiệp. Bên cạnh đó, nhà tuyển dụng còn tham khảo mức lương thị trường để thu
hút ứng viên và đề xuất mức lương hợp lý nhất.
Mức lương ở một số vị trí sẽ không giống
nhau trong tổng thu nhập hàng tháng. Nếu vị trí là nhân viên kinh doanh, bán
hàng hoặc trong thu nhập có hoa hồng, thưởng… mức lương cứng thường không cao.
Do vậy, việc mong đợi về mức lương còn tùy thuộc vào vị trí nào.
Nhà tuyển dụng đưa ra mức lương dựa trên khung lương nội bộ, mức lương ứng viên mong đợi...
Bí quyết đàm phán
Theo ông Chung, nhà tuyển dụng chấp nhận
mức lương đề xuất căn cứ trên hai vấn đề.
Thứ nhất, mức lương ứng viên đề xuất so
với thị trường hoặc vị trí tương đương ra sao. Thông thường, một số ứng viên
mong đợi mức lương mới cao hơn mức lương cũ từ 20-30%.
Tuy nhiên, giá trị công việc, quy mô công
ty, phạm vi công việc hay mức lương áp dụng (một số công ty có lương thấp hơn
nhưng phúc lợi tốt, tổng thu nhập theo năm cao hơn vì có thưởng thêm…), các chế
độ phúc lợi, cơ hội học tập, phát triển bản thân, thăng tiến hoặc văn hoá doanh
nghiệp cũng là những yếu tố cần cân nhắc kỹ.
Thứ hai, ứng viên hãy cho nhà tuyển dụng
thấy giá trị mang lại cho công ty thay vì đòi hỏi hoặc đưa ra mức lương không
phù hợp do thiếu thông tin.
"Bạn có thể phân tích cho nhà tuyển
dụng thấy với những yêu cầu của doanh nghiệp, bạn có thể làm được gì, kế hoạch
của bạn ra sao và tự tin vào năng lực thực thi của bản thân trong quá
khứ", ông Chung nói.
Ông Bùi Đoàn Chung cho biết nhà tuyển
dụng chấp nhận mức lương đề xuất căn cứ trên nhiều phương diện.
Tuy nhiên, nếu thấy công ty có nhiều điểm
tốt, phù hợp với mục tiêu công việc hoặc cơ hội khác, ứng viên có thể xem xét
nhận mức lương thấp hơn trong thời gian thử việc. Sau đó, có thể chứng minh
năng lực làm việc để trước khi kết thúc thời gian thử việc, bạn có quyền đàm
phán lại mức lương mong đợi dựa vào kết quả làm việc thực tế.
“Lưu ý, mức lương ban đầu chỉ là một phần
trong tổng đãi ngộ của doanh nghiệp, đồng thời là bước cần phải cân nhắc vượt
qua. Nếu đủ khả năng, tự tin vào bản thân, doanh nghiệp có tiềm năng đáp ứng và
tạo điều kiện để có mức thu nhập lớn hơn, nhanh hơn mức lương kỳ vọng ở hiện
tại, bạn nên thử”, ông Chung đưa ra lời khuyên.
Quá trình đàm phán không có một công thức
hay cách thức nào hoàn toàn đúng khi thuyết phục nhà tuyển dụng về mức lương.
Để đàm phán thành công, theo ông Chung, ứng viên có thể xem xét một số cách
dưới đây.
- Tính thực tế: Điều này được phản ánh từ
thực tế thị trường, năng lực đáp ứng của ứng viên, tham khảo qua thông tin
lương của doanh nghiệp đối với vị trí đang tuyển dụng. Ngoài ra, thực tế ở
đây còn mang ý nghĩa biết mình, biết ta, khiêm tốn, biết rõ năng lực của
mình.
- Tính logic: Yếu tố này đánh giá khả
năng phân tích có cơ sở, có khoa học và khả năng tư duy nhạy bén của ứng
viên.
- Làm cho nhà tuyển dụng bất ngờ
về khả năng của bạn: Bạn
có thể vào website công ty, nghiên cứu thông tin về lịch sử, văn hoá, quá
trình thành lập, khách hàng, thị trường (thị phần), đối thủ cạnh tranh,
chiến lược trong tương lai hoặc đội ngũ lãnh đạo công ty…Những thông tin
này sẽ giúp bạn ghi điểm trong mắt nhà tuyển dụng rằng bạn thật sự quan
tâm đến công việc và cơ hội nghề nghiệp. Bạn biết càng nhiều thông tin,
bạn càng có nhiều cơ hội thắng trên bàn đàm phán. Ngoài ra, hãy thể hiện
năng lực của bạn sẽ còn được phát huy cao hơn nữa trong môi trường tốt như
hiện tại của nhà tuyển dụng.
Những ứng viên thiếu thực tế, thiếu logic
hay không hiểu doanh nghiệp đều bị đánh giá thấp, nhà tuyển dụng sẽ khó chấp
nhận mức lương họ đưa ra.
Thực tế, sau 3 lần thất bại, có kinh
nghiệm hơn, Đông ứng tuyển tại công ty thứ 4 (công ty hiện tại cậu đang làm
việc). Ban đầu, nhà tuyển dụng đánh giá cậu ở vị trí fresher (thuật ngữ chỉ
người mới bắt đầu bước chân vào công việc) và đưa ra mức lương 8-12 triệu đồng.
Cho rằng nhà tuyển dụng chưa đánh giá
đúng năng lực, mức lương họ đưa ra không cao hơn nhiều so với mức lương cũ,
Đông mạnh dạn đề xuất mức lương mong muốn, từ 15-17 triệu đồng ở vị trí junior
(thuật ngữ chỉ những nhân viên nhỏ tuổi, ít thâm niên, thường là cấp dưới) -
cao hơn 10% so với mặt bằng chung.
Để thuyết phục nhà tuyển dụng, Đông tự
tin đưa ra kinh nghiệm đã có, dẫn chứng các dự án từng làm, hiểu biết về công
ty và giải quyết những vấn đề nhà tuyển dụng đưa ra thông qua bài kiểm tra với
khối kiến thức sâu hơn.
Cậu cũng bày tỏ mong muốn đây là mối quan
hệ win-win, hy vọng nhà tuyển dụng đánh giá khách quan để có động lực cống hiến
và gắn bó lâu dài với công ty. Cuối cùng, hai bên đưa ra mức lương ở giữa, chỉ
thành công sau khi trải qua 2 tháng thử việc.
“Mình nghĩ ứng viên cần bày tỏ quan điểm
thẳng thắn nhưng không làm mất lòng nhà tuyển dụng. Ngoài ra, bạn nên cân nhắc
thêm các quyền lợi bổ sung ngoài lương”, Đông nói.
Chúc mọi người ngày mới nhiều niềm vui!
